Hoe werkt een lucht-water warmtepomp?
Een lucht-water warmtepomp bestaat uit een buitenunit en een binnenunit (ook wel hydrosplit of monoblock). De buitenunit trekt buitenlucht aan, ook bij temperaturen tot -15 tot -25°C, en ontrekt de aanwezige warmte via een verdamper met koudemiddel. Het koudemiddel verdampt bij lage temperatuur, wordt vervolgens gecomprimeerd door de compressor (waardoor de temperatuur stijgt) en geeft in de condensor zijn warmte af aan het verwarmingswater.
Het verwarmingswater (aanvoertemperatuur 35 tot 55°C) stroomt via het bestaande leidingnet naar radiatoren of vloerverwarming. Bij een volledig elektrische lucht-water warmtepomp is er geen cv-ketel meer aanwezig. De warmtepomp is verantwoordelijk voor zowel ruimteverwarming als warm tapwater, via een boilervat dat integraal in de binnenunit of apart is aangebracht.
Het rendement van een lucht-water warmtepomp wordt uitgedrukt als SCOP (Seasonal COP): het rendement gemiddeld over een heel verwarmingsseizoen. Bij Nederlandse omstandigheden (gemiddelde buitentemperatuur 5 tot 7°C in winter) en een aanvoertemperatuur van 35 tot 45°C heeft een moderne lucht-water warmtepomp een SCOP van 3,5 tot 4,5. Bij hogere aanvoertemperaturen (55°C voor bestaande radiatoren) daalt het SCOP naar 2,5 tot 3,5. Dit is een cruciaal gegeven voor de economische haalbaarheid.
Voor welke woningen is een lucht-water warmtepomp geschikt?
Een volledig elektrische lucht-water warmtepomp is het meest geschikt voor woningen die goed geïsoleerd zijn en die lage-temperatuurverwarming kunnen gebruiken.
Ideale situatie
Energielabel B of beter, vloerverwarming (aanvoertemperatuur 35–40°C), goed geïsoleerde woning met beperkte warmtevraag (< 100 kWh/m²/jaar). Bij vloerverwarming en goede isolatie haalt de lucht-water warmtepomp een hoge SCOP en is de terugverdientijd het kortst.
Geschikt met aanpassingen
Woningen met energielabel C of D kunnen ook werken met een lucht-water warmtepomp, mits de radiatoren worden vergroot (LT-radiatoren) of vervangen door vloerverwarming. De warmtepomp werkt dan op een hogere aanvoertemperatuur (45–55°C), wat het SCOP verlaagt maar nog steeds beter is dan gas.
Minder geschikt
Woningen met energielabel E of lager, slecht geïsoleerde daken of muren en een hoge warmtevraag: de warmtepomp heeft dan een laag SCOP en de terugverdientijd wordt zeer lang. Een hybride warmtepomp is in dat geval een betere eerste stap.
| Aanvoertemperatuur | Typische SCOP | Geschikt voor |
|---|---|---|
| 35°C | 4,0–4,5 | Vloerverwarming, passiefbouw |
| 45°C | 3,2–3,8 | Nieuwe LT-radiatoren, goed geïsoleerd |
| 55°C | 2,5–3,2 | Bestaande radiatoren, gemiddeld geïsoleerd |
| 65°C (max) | 2,0–2,6 | Slecht geïsoleerde woningen (niet aanbevolen) |
Veeg om te scrollen
Kosten lucht-water warmtepomp in 2026
De totale kosten voor een volledig elektrische lucht-water warmtepomp bestaan uit de warmtepomp zelf, de installatie, aanpassingen aan het verwarmingssysteem (eventueel) en de aanpassing van de elektrische aansluiting. De lucht-water warmtepomp prijs is hoger dan bij een hybride systeem maar lager dan bij een bodemwarmtepomp.
| Component | Kosten | Toelichting |
|---|---|---|
| Warmtepomp unit (5–12 kW) | € 5.000–12.000 | Apparatuurprijs buitenunit + binnenunit |
| Installatie (cv + elektra) | € 1.500–3.000 | Aansluiting op systeem, boiler, regeling |
| Bufferboiler tapwater | € 0–800 | Soms al ingebouwd in binnenunit |
| Aanpassing radiatoren (optioneel) | € 1.000–4.000 | Alleen nodig bij te kleine bestaande radiatoren |
| Elektrische aansluiting (verzwaren) | € 0–2.000 | Soms 3-fase nodig bij grote systemen |
| Totaal all-in | € 8.000–18.000 | Afhankelijk van situatie en merk |
Veeg om te scrollen
Veelgestelde vragen over de lucht-water warmtepomp
Werkt een lucht-water warmtepomp ook bij vriezend weer?
Ja. Moderne lucht-water warmtepompen werken tot −15 tot −25°C. Het rendement (SCOP) daalt bij lage temperaturen, maar het systeem blijft functioneren. Bij extreme kou (< −10°C) is een elektrische back-upweerstand of cv-ketel (bij hybride) beschikbaar.
Hoe groot moet de buiten unit zijn?
Een buiten unit voor een tussenwoning is typisch 80 tot 120 cm hoog, 80 tot 100 cm breed en 35 tot 45 cm diep. De unit staat op een fundering of muurbeugel naast of achter de woning en heeft vrije ruimte nodig voor luchtaanzuig en -afvoer.
Moet ik mijn radiatoren vervangen?
Dat hangt af van de staat en grootte van je huidige radiatoren. Als de radiatoren voldoende oppervlak hebben om bij 45°C aanvoer de kamer te verwarmen, is vervanging niet nodig. Een installateur berekent dit via een hydraulische balansberekening.
Hoeveel elektriciteit verbruikt een lucht-water warmtepomp per jaar?
Gemiddeld 2.000 tot 4.500 kWh per jaar voor een tussenwoning met all-electric lucht-water warmtepomp. Bij €0,30/kWh zijn dat €600 tot €1.350 aan elektriciteitskosten, versus €2.000 tot €3.000 voor gas.
Kan ik een lucht-water warmtepomp combineren met zonnepanelen?
Ja, en dat is een uitstekende combinatie. Overdag genereert de zonnepanelen stroom die de warmtepomp gebruikt. Met een slim energiemanagementsysteem (EMS) gebruik je zoveel mogelijk eigen opgewekte stroom voor de warmtepomp.